10-11-10

Daar is'm , daar is'm , ...

'k Weet het, voor velen onder jullie klinkt dit nog een beetje voorbarig, maar voor ons - Aalstenaars - is 'tonight the night' ... want ... de Sint is weer in het land ...

sintniklaas.gif

11 November. Officieel (nu toch nog, want enkele minderbegaafde ministers willen een paar feestdagen afschaffen) is dit een feestdag . En ongeveer iedereen zal wel weten dat dat is omdat jaren geleden de eerste wereldoorlog zijn einde kende op deze dag.

 

Maar als klein ventje hadden we daar natuurlijk nog geen weet van en zeker geen boodschap aan ... Neen, 11 november, dat was Sint-Maarten. En natuuuurlijk was dat een feestdag ! Wanneer moesten we anders met ons gloednieuw speelgoed spelen ? Onze sappige mandarijntjes oppeuzelen ? Toegeven dat het vorig jaar misschien niet het toppunt van braafheid was, maar beloven dat het volgend jaar veel beter zou zijn ... ?

 

Sint-Maarten ? Jaja, da’s de goedheilige man die in sommige streken in Nederland, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk en natuurlijk ook België de cadeautjes komt uitdelen. Dus “de sint” was voor mijn klas- en stadsgenootjes dus Sint-Maarten. Pas jaren later heb ik gehoord over zijn concurrent, ene Sint-Niklaas.

 

6 December was voor mij en mijn mede-Oilsjteneers en -Oilsjteneskes dus een dag zoals een ander. Niks cadeautjes, niks vakantie ...

 

Zielig eigenlijk, dat al die kindjes voor wie Sinterklaas komt, geen feestdag hebben Huilen

 

sint maarten 2.jpg

“Maar is dat dan juist hetzelfde : Sint-Maarten en Sinterklaas?”

 

 

Wel, we maken even de vergelijking :

 

- Sint-Maarten heeft ook Zwarte Pieten.

- En Sint-Maarten heeft ook een paard.

- En een lange baard.

- En een mijter en een staf.

- En Sint-Maarten deelde ook mandarijntjes, speculozen, nic-nac’skes, guimauvekes, marsepein en chocolaatjes uit.

- En Sint-Maarten kwam aan aan de Denderkaai met een boot. En dan gingen wij daar met bieten met lampjes in, naartoe. En dan zongen we uit volle borst “Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan, hij brengt ons Sint-Maarten ik zie hem al staan!”  

 

Maar de man op de foto hierboven kan dus even goed Sint-Niklaas als Sint-Maarten zijn. Het feit dat de twee heren een identiek voorkomen hebben (de derde, iets volumineuzere versie, komt eind december), zal wel historisch en commercieel gegroeid zijn. Om het niet te moeilijk te maken. Want eigenlijk hebben ze een compleet verschillende afkomst en achtergrond.

 

Sint-Maarten is de herrijzenis van bisschop Martinus van Tours (4de eeuw), die vooral bekend is voor zijn mantel die hij als soldaat in twee sneed (met zijn zwaard) om aan een bedelaar te geven. Sint-Maarten is patroonheilige van heel wat kerken in Vlaanderen, en niet toevallig is de hoofdkerk zowel in Ieper als in Aalst de Sint-Maartenskerk. Excuus, in Ieper is dat zelfs de kathedraal.

 

Sint-Niklaas is dan weer afkomstig van Nicolaas van Myra, eveneens bisschop, eveneens vierde eeuw, die vooral bekend is omwille van de drie vermoorde kindjes in het pekelbad die hij weer tot leven gewekt heeft. Vandaar zijn reputatie als goede kindervriend, en vandaar de drie kindjes in een bad die dikwijls samen met Sinterklaas worden afgebeeld. Hem kan je gaan bezoeken in Turkije.

 

Toch nog iets meer over Sint-Maarten, gezien hij hier toch onze 'plaatselijke' held is ...

 

stmartinus.jpgIn België is de traditie nog levendig in West-Vlaanderen (Ieper-Ardooie-Veurne-Lichtervelde), de streek rond Aalst en een paar (deel-) gemeenten van en rond Dendermonde.

- Ook Mechelen en de omliggende gemeenten, waaronder Hombeek en Weerde, gemeenten met een Sint-Martinuskerk, houden deze traditie in stand.

- In Belgisch-Limburg vindt men tradities die overeenkomen met die in Nederlands-Limburg.

- Elders in het land wordt Sint-Maarten niet meer op traditionele wijze gevierd, maar zijn er wel concerten of feesten. Deze vieringen vallen vaak samen met de herdenkingen van de wapenstilstand.

 

(links fotootje van de sint Martinuskerk in Aalst)

 

 

 

 

Omdat 11 november na de Eerste Wereldoorlog ook de dag werd waarop deze oorlog werd herdacht, is wel geprobeerd het feest een wereldlijke lading mee te geven. Het Sint-Maartensfeest had dan tegelijk ook een vredesfeest moeten zijn. Dit heeft men uiteindelijk niet doorgezet. Het feest is, vooral in Nederland, juist vrij van enige religieuze of politieke lading, wat zeker bijdraagt aan de grote populariteit ervan.

 

 

Als bedelfeest was Sint-Maarten lange tijd een feest voor de armen. Rijke burgers zagen hun kinderen er liever niet aan mee doen. Pas in de jaren '20 en '30 van de 20e eeuw veranderde deze attitude. Het Sint-Maarten werd nu juist gezien als een mooie, eigen traditie, die behouden moest worden.

 

Ook in Noord-Frankrijk, in Frans-Vlaanderen, wordt Sint-Maarten (Saint Martin) gevierd.

In Oost-Friesland kent men het Martinisingen waarbij onder andere Peepernööten gegeven worden.

 

In Oostenrijk en delen van Duitsland eet men op deze dag traditioneel gans, het zogenoemde Martiniganslessen of Martinsgansessen. Deze traditie komt voort uit de legende dat Sint Maarten te bescheiden was om zich tot bisschop te laten wijden en zich daarom verstopte, ganzen verraadden hem echter door hun gesnater. Een andere legende vertelt dat een stel ganzen onder de preek de kerk binnenliep en de preek verstoorden, de ganzen werden daarom gevangen en opgegeten.

 

sint-maarten.jpgIn Oostenrijk en Zuid-Tirol kent men ook het Sint-Maartenlopen.

Men gaat met lantaarns door de straten begeleid door iemand die met een rode mantel om als Romeins soldaat verkleed is en op een schimmel zit. Deze man stelt Sint Maarten voor. Men noemt dit de Martinsritt. De kinderen zingen liederen en als afsluiting is er een kampvuur dat Martinsfeuer genoemd wordt. In het oosten van Oostenrijk wordt op deze dag dikwijls de nieuwe wijn ingezegend door de pastoor.

 

Ook bij ons is deze afbeelding heel gekend, en wordt vaak gebruikt bij afbeeldingen van 'onze' Sint.

 

 

 

 

Er bestaan ontelbare liedjes over de Sint (zij het dan 'Maarten' of 'Klaas'). Wie kent er niet 'Zie ginds komt de stoomboot', of 'Hoor wie klopt daar kinderen' ... Het oudst bekende Sint-Maartensliedje is het volgende:

 

Stoockt vier, maeckt vier:
Sinte Marten komt hier
Met syne bloote armen
Hij soude hem gheerne warmen?
 

De regels van dit lied komen nog in diverse bestaande Sint-Maartensliedjes terug. Ook voor andere liedteksten geldt dat ze heel oud zijn, wat blijkt uit hun grote verspreiding. Onderstaande fragmentjes zijn echter gloednieuw ... de Pieten zijn pas de laatste jaren beginnen 'jumpen' ...

 

't Is in elk geval goed voor hun conditie Lachen

 

 En nu ga ik braaf mijn schoentje zetten, ... je weet maar nooit ...

 

Commentaren

En Daarom vieren wij in de kop van NoordHolland Sint Maarten, kinderen gaan op 11 november 's avonds met een lampion al zingend langs de deuren:

Sinte Maarten mik mak
Je moeder is een dikzak
Je vader is een dunnetje
Geef me een pepermunnetje

En dan krijg je snoep!!!!!

Gepost door: Wouter Schouten | 10-11-10

De commentaren zijn gesloten.